Dikkat eksikliği olan çocuklar İngilizce öğrenebilir mi? Hangi yöntemler işe yarıyor, hangisi çocuğu yoruyor? Velilerin en çok merak ettiği sorular. 10 yıllık deneyimli bir İngilizce eğitmeni olarak bu konuda merak edilenleri aktarıyorum.
Şunu şeyi baştan söyleyeyim; dikkat eksikliği olan bir çocuğa standart bir İngilizce programı uygulamak, sol eliyle yazan birine sağ elini kullandırmaya çalışmak gibidir. Yöntem yanlış seçilirse, tabii ki ilerleme kaydedilmez. Ama bu çocuğun değil uygulanan programın hatasıdır.
10 yıllık eğitmenlik hayatımda onlarca DEHB’li çocukla çalıştım. Kimisi tanılıydı, kimisi “biraz hareketli” diye geçiştirilmişti. Ama hepsinde gördüğüm ortak şey şu oldu; doğru yöntemle karşılaştıklarında, gayet de yabancı dil öğrenebiliyorlar. Hem de bazen diğer çocuklardan çok daha hızlı.
Dikkat Eksikliği Olan Çocuklar İngilizce Öğrenebilir Mi?
Kesinlikle evet. Dikkat eksikliği öğrenme güçlüğü değil öğrenme aşamasında dikkatini uzun süre stabil tutamama güçlüğüdür.
DEHB’li çocuklarda temel sorun zekâ ya da öğrenme kapasitesi değil. Yürütücü işlev bozukluğudur. Prefrontal korteks, yani beynin “odaklanma ve planlama merkezi”, nörotypical akranlara göre farklı çalışıyor. Bu, çocuğun öğrenemeyeceği anlamına gelmiyor. Öğrenme biçiminin farklı olduğu anlamına geliyor.
Türkiye’de 2022-2023 yılında bu konuda bir araştırma yapılıyor. DEHB tanılı çocukların pragmatik dil becerilerinin yani dili sosyal bağlamda kullanma yetisinin, standart testlerde düşük çıksa da oyun ve etkileşim temelli ortamlarda belirgin biçimde yükseldiğini ortaya koydu. Yani aynı çocuklara farklı bir program uygulandığında dikkat eksikliği bulunan çocuklar İngilizce öğrenebiliyor. Bütün mesele bu kadar basit aslında.
Standart İngilizce Dersleri Neden DEHB’li Çocuklarda İşe Yaramıyor?
Bu soruyu soran aileler genellikle şunu anlatıyor: “Derse götürdük, iki ay sonra bıraktı. İlerleme göremedik. ‘Sıkıcı’ dedi.” Haksız da sayılmaz çocuk.
Standart İngilizce dersleri, uzun süre oturmaya, pasif dinlemeye ve tekrara dayalı alıştırmalara dayalı bir şekilde işleniyor. DEHB’li bir çocuk için bu üçünü yapmak da neredeyse imkânsız. Çünkü; beyin sürekli yeni uyaran arıyor. Aynı şeyi tekrar tekrar yapmak, dikkat sistemini hızla kapatabiliyor.
Böyle olunca da bu çocuklar başarısızlık döngüsüne giriyor. Odaklanamadığı için hata yapıyor. Eğitmen tarafından düzeltiliyor. Çocuk utanıyor ve derse olan ilgisini kaybedebiliyor. Birkaç ay içinde de “İngilizce bana göre değil” sonucuna varıyor. Oysa sorun hiçbir zaman İngilizce değil, kullanılan yöntemde.
Dikkat Eksikliği Olan Çocuklar İçin İngilizce Programı Nasıl Olmalı?
Burası en önemli nokta. Hem yıllardır tecrübe edip edindiğim hem de bilimsel araştırmalar ışığında işe yarayan yapı şu şekilde;
- Yoğun bir program hazırlanmalı: Yoğun ve çeşitli aktiviteli bir içerik oldukça verimli olabiliyor. Beyin hızlı çalışıyor ve kısa zamanda yoruluyor. Bu yüzden farklı türde içeriklerle dikkat diri tutulmalı.
- Her 5-7 dakikada format değişmeli: Kelime, oyun, konuşma, çizim, tekrar. Tek bir aktivite üzerinde 10 dakikadan fazla kalmak dikkat sistemini kapatabiliyor. Formatı değiştirmek, beyne yeni ve ferah bir “giriş” fırsatı veriyor.
- Çocuğun ilgi alanı merkeze alınmalı: DEHB’li çocuklar hiperfokus yapabiliyor. Yani kendi ilgi alanlarında saatlerce odaklanabiliyorlar. Bu, avantaja dönüştürülebilir. Mesela; Minecraft seven bir çocukla İngilizce öğrenmek, “unit 3: the house” işlemekten kat kat daha etkili olabiliyor.
- Anlık, somut geri bildirim önemli: DEHB’li beyin, uzak hedeflere çalışmakta zorlanıyor. “Bir ay sonra A1 sınavına gireceksin” motivasyonu çalışmayabiliyor. Ama “şu an bu kelimeyi söyledin, bu harika” gibi anında ödül sistemi daha güçlü etki yaratabiliyor.
DEHB’li Çocuğun İngilizce Öğrenmesi İçin Ebeveyn Ne Yapabilir?
Evdeki fiziki ve sosyal ortam, en az ders kadar belirleyici ve önemli.
En başta şunu söylüyorum ailelere; çocukların hatalarını düzeltmeyi bırakın. DEHB’li çocuklar zaten yüksek düzeyde eleştiri altında büyüyor. Okulda, sosyal hayatta, her yerde. İngilizce bu eleştiriden azade bir alan olmalı. Evde “bunu yanlış söyledin” demek yerine doğru versiyonu doğal bir şekilde tekrar etmek yeterli aslında. Zaten İngilizce hata yapılarak, yanlış söylenilerek öğrenilir.
Bunun dışında kısa süreli, oyun veya maruz kalma da çok işe yarıyor. Günde 10 dakika İngilizce çizgi film, haftada iki kez 5 dakika kelime kartı oyunu gibi… Yoğun değil ama düzenli ve sürekli bir şekilde.
Bir anneye şunu söylemiştim: “Çocuğunuz İngilizce öğrenmek istemiyor demiyorum. Bunu öğrenebileceğine henüz inanmıyor.” O inancı oluşturmak, her şeyin önünde geliyor. Nihayetinde inanmak başarmanın yarısıdır. Çocuğunuzda öncelikle o inancı oluşturun.
Lingsby’de Dikkat Eksikliği Olan Çocuklara İngilizceyi Nasıl Öğretiyoruz?
Lingsby’de çocuklarla çalışırken her çocuğun kişisel özelliklerine, öğrenme sürecine göre özel bir programı baştan kurguluyoruz. Her çocuğa standart bir müfredat paylaşmıyoruz. Çocuğun öğrenme biçimini, ilgi alanlarını ve dikkat süresini öğrendikten sonra programı şekillendiriyoruz.
Ders yapısı kısa ve çeşitli oluyor. Eğitmenlerimiz hem dil hem de çocuk psikolojisi konusunda bilinçli eğitmenlerden oluşuyor. Ve her ders sonunda aileye kısa bir geri bildirim gidiyor.
Derslerimiz online olduğu için bol bol dijital kaynak kullanabiliyoruz. Derslerde online oyunlar, görseller, animasyonlar, şarkılar ve konuşarak çocukların dikkatini diri tutuyoruz. Böylece çocukların dikkati dağılmadan, daha eğlenceli bir formatta dersleri işliyoruz.
Online çocuk İngilizce dersleri hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
